Perfectionisme: een groeiende epidemie

Uit een studie uit 2018 blijkt dat de sociale druk onder millennials om perfect te zijn de laatste 30 jaar met 33% gestegen is. Perfectionisme is vervlochten met onze wereld: alles moet steeds sneller, mooier en beter. Je moet meedoen, anders blijf je achter. Maar neemt perfectionisme de overhand, dan loop je een risico op onder andere depressie,  angst en dwang≠ en eetstoornissen. 

 

Perfectionisme kan voortkomen uit angst, en kan op die manier bovendien je leven gaan beheersen. In je onderbewuste ben je bang dat, als je faalt of een (kleine) fout maakt, jij niet goed genoeg bent of zelfs geen bestaansrecht hebt. Daarom zijn perfectionisten zelden gelukkig.

 

Teveel perfectionisme kan ontaarden in zelfafwijzing of zelfs zelfhaat: een vernietigende vorm van jezelf afkeuren en minderwaardig voelen. Dit gebeurd als jij steeds negatief tegen jezelf ‘praat’, je jezelf de grond in trapt en vindt dat er van jou niets deugt. Er komt van jou nooit iets terecht, je bent overbodig, je bent tot last en ongewenst. Je beschuldigt jezelf en vindt dat je tekortschiet.

 

Het kan zijn dat je je uiterlijk afkeurd en je je gedrag en gedachten haat;

Dat je je schaamt je voor jezelf en wie je bent. Door deze overtuigingen kan het zijn dat je, ongemerkt, steeds slechter voor jezelf gaat zorgen. Je gaat ongezond, teveel, of juist te weinig eten. Je werkt of sport teveel. Het gevaar is dat je in een neerwaartse spiraal belandt en je jezelf steeds harder gaat behandelen.

 

Mensen die vol zelfhaat zitten, denken dat zelfkritiek een manier is om je standaard hoog te houden. Als ik mezelf maar blijf afwijzen, stimuleer ik mezelf om te verbeteren. Maar je kunt nooit groeien als mens wanneer je jezelf steeds ondermijnt. Net als een plant heb je liefde en voeding nodig om te groeien. Zelfacceptatie is noodzakelijk voor het verminderen van zelfhaat.

 

Er schuilt in perfectionisme een schrijnende ironie: je doet zo je best om géén fouten te maken, terwijl je van fouten juist zoveel leert. Deze lessen zorgen ervoor dat je behendiger en aandachtiger wordt, op persoonlijk en professioneel gebied. Maar als je fouten steeds wilt vermijden, ontstaat er geen ruimte om te leren.

 

Je overtuigingen over hoe het leven zou moeten zijn, kunnen bijdragen aan het afkeuren van jezelf. Zoals wanneer je vindt dat je van je familie moet houden, maar hun gedrag zo lastig is, dat dit moeilijk gaat. Hierdoor kun je je een slecht, ondankbaar mens voelen. Of dat je altijd maar vrolijk moet zijn en een blije moeder. Ontkoppel het idee dat als je iets niet goed doet, jij als persoon ook niet goed bént. Je kunt zelfafwijzing verminderen door je overtuigingen te veranderen.

 

• Ik moet alles goed doen: feestjes, familie, werk, sociale contacten, alles moet leuk zijn.

• Mijn huis moet tiptop in orde zijn.

• Compassie geef ik aan andere mensen, niet aan mezelf.

• Ik moet er perfect uitzien.

• Ik moet van mijn familie houden.

• Ik moet veel vrienden en een bruisend sociaal leven hebben. 

• Ik moet werk hebben. 

• Ik moet veel geld verdienen.
• Een dierbare leeft niet meer of is ziek. Ik mag daarom ook niet genieten.

 

Het leven heeft vaak andere plannen. Helaas vallen feestjes soms in het water, zijn vakanties ook niet altijd leuk en vrienden komen en gaan. Het huishouden gaat soms ten koste van tijd voor je kinderen, sporten en werk. Of andersom. Werk blijkt niet bij je te passen en we worden ouder. 

Denken dat alles steeds goed en leuk moet zijn, is ondermijnend en kost, vaak onbewust, zoveel energie. Het dient geen enkel doel en het is gewoon niet de realiteit.

 

Ga anders tegen jezelf praten: Betrap jezelf iedere keer als je negatief tegen jezelf praat. Buig het om naar een liefdevolle toon met compassie.

 

1. Fouten maken mag. Dit hoort bij mens zijn.

2. Compassie is voor iedereen, dus ook voor mezelf.

3. Ik mag eruitzien zoals ik eruitzie.

4. De band met mijn familie hoeft niet perfect te zijn.

5. Ik mag vrienden hebben, 1 of 10, dat maakt niet uit.

6. Ik mag werk hebben en geld verdienen.

 

Haal het moeten helemaal weg. 

 

Perfectionisme kan zorgen voor gezondheidsproblemen. Door de lat steeds hoog te leggen, zet je jezelf voortdurend onder druk. Dat put uit. Perfectionistische neigingen zijn gekoppeld aan depressie en angst (ook bij kinderen), zelfbeschadiging, dwang- en eetstoornissen, chronisch vermoeidheidssyndroom, chronische hoofdpijn, slapeloosheid, een verstoorde spijsvertering en vroege sterfte en zelfs zelfmoord.

Door perfectionisme saboteer je jezelf. Als je te streng voor jezelf bent, blijf je hangen in een negativiteit die schadelijk is voor je levensgeluk en je persoonlijke ontwikkeling. En ook vertroebeld het je zicht op je unieke levenspad wat jij vanuit je ziel mag lopen. Motiveer jezelf, vergeef jezelf, steun jezelf en wees vol compassie. Kies voor mensen waar jij je mee wilt verbinden en die in jou geloven. 

 

Ook in yoga is er een groeiend beeld ontstaan dat houdingen er perfect uit moeten zien en we er iets mee moeten bereiken. Maar yoga gaat juist over alles observeren zoals het nu is, zonder oordeel.

Yoga kan je helpen neutraal naar jezelf te kijken. Niet te labelen als goed of slecht, maar slechts observeren en vervolgens accepteren. Het helpt jezelf te zien als een mens, die fouten maakt. Wees je eigen beste vriend en steun jezelf ten alle tijde. Als je steeds door jezelf wordt afgekraakt kun je nooit de top bereiken. Tijdens de yogales leer je niet te vergelijken, maar gewoon te zijn. Je kunt gaan beseffen dat je gedachten hèbt, maar dat jij niet je gedachten bent. Niet alles te controleren, maar zonder oordeel te ervaren. Ook kom je dieper in contact met je lichaam, waardoor je minder over je grenzen zult gaan en beter voor jezelf gaat zorgen. Tijdens yoga hoef je niets te bereiken en niemand te zijn. Neem die ruimte en die vrijheid.

 

1. Neem kleine stapjes, visualiseer je einddoel, maar laat de gehechtheid aan de uitkomst vervolgens ook weer los. Dat haalt de spanning eraf.

2. Observeer je gedachten en overtuigingen.

3. Vervang het woord ‘moeten’ door ‘willen’ of ‘mogen’.

4. Waar ben je zo bang voor? Schrijf het op en probeer het echt te voelen.

5. Beloon jezelf, vier je kleine successen, ondersteun jezelf zoals je bij een goede vriend zou doen. Koop bloemen voor jezelf of haal taart, vier het leven.

6. Leer jezelf kennen, je kansen en je beperkingen. Richt je op je sterkte punten.