Balans tussen links en rechts: ratio en gevoel.
Om harmonie te ervaren is het van belang dat beide hersenhelften gebalanceerd met elkaar communiceren. Ook zouden we de rechter- en linkerhersenhelft evenveel moeten belasten, om de balans tussen ratio en gevoel te behouden. Yoga kan ons daarbij ondersteunen en de werking van de hersenhelften verbeteren.
Functies linker- en rechterhersenhelft
De linkerhersenhelft houdt zich bezig met met analytische en taakgerichte functies. Het is daarnaast het gebied van taal, logica, wiskunde en lineaire denkprocessen.
De rechterhersenhelft is het gebied van de creativiteit, verbeelding, intuïtie en holistisch denken. Het speelt een rol bij het begrijpen van onze plek op de aarde, gezichtsherkenning, en ook het interpreteren van emoties en het waarnemen van kunst en muziek.
Stimuleer je rechterhersenhelft
De beide hersenhelften zouden gelijkmatig belast moeten worden. Maar onze maatschappij vraagt echter om veel te handelen vanuit het linkerbrein. Overmatige ratio logica en teveel plannen veroorzaakt paniek in je linkerhersenhelft. Als deze dan al overwerkt is dan kun je niet nog meer gedachtes verwerken. Nog meer controle uit willen oefenen, gaat de onrust alleen maar verergeren. Gevolg is dan een laag concentratievermogen; vergeetachtigheid; hoofdpijn en overgevoeligheid. Gebruik het rechterbrein vaker om meer rust te ervaren. Creatief bezig zijn, bewegen, droedelen, zingen, dagdromen en naar muziek luisteren: dit alles stimuleert het rechterbrein.
In balans komen door yoga in ratio en gevoel
Meditatie en yoga
Door meditatie wordt de activiteit in de prefrontale cortex verhoogd, wat kan helpen bij het reguleren van emoties en het verminderen van stress en bovendien tot meer balans tussen de linker- en rechterhersenhelft.
Meditatie werkt ontspannend voor de hersenen. Focus en concentratie herstellen de hersenen, wat zorgt voor een verandering in het bewustzijn.
Fysieke balans vinden
De asana’s voeren we altijd aan beide kanten uit. Veel yogahoudingen, zoals de Krijger (Virabhadrasana) versterken de balans tussen beide zijden van het lichaam. Door deze asymmetrische houdingen aan te nemen, worden beide hersenhelften gestimuleerd, omdat ze betrokken zijn bij het coördineren van de bewegingen en het handhaven van evenwicht. Ook evenwichtsoefeningen zoals de Boom (Vrksasana) versterken de samenwerking en geven meer harmonie.
Het wonder van pranayama
De adem is via de neusgaten verbonden met de twee hersenhelften. Het linkerneusgat staat in verbinding met de rechterhersenhelft en het rechterneusgat met de linkerhersenhelft. Pranayama is de beheersing van de prana, levensenergie: de adem. Met ademhalingstechnieken zoals Nadi Shodhana (wisselende neusgatademhaling) en Kapalabhati (vuurademhaling), kunnen we de activiteit in beide hersenhelften in balans brengen. Een diepe, gelijkmatige ademhaling stimuleert ook de verbinding tussen de linker- en rechterhersenhelft, wat kan leiden tot een gevoel van innerlijke harmonie.
Oefeningen voor meer balans tussen links en rechts
1. Nadi Shodhana / wisselende neusgat ademhaling
Ga zitten in een meditatiehouding. Adem dan eerst eens denkbeeldig door je linkerneusgat: 5 tellen in en 10 tellen uit (of minder, forceer niet). Sluit dan het rechterneusgat met je duim. Inhaleer rustig door het linkerneusgat, in gedachten tellend tot vijf. Adem door hetzelfde neusgat weer uit, terwijl je tot tien telt. Dit maakt één ronde. Doe dit 10 tot 15 keer. Forceer echter niet. Ontspan op de uitademing. Doe dan hetzelfde aan de andere kant. Probeer bij het uitademen alle lucht, op een rustige wijze, uit te longen te verdrijven. Heeft een kalmerend effect. Helpt tegen slapeloosheid. Verzacht hoofdpijn.
2. Oefening de Boom / Vrksasana
Ga in de Berghouding (Tadasana) staan met de voeten naast elkaar op heupbreedte. Sluit de ogen en voel hoe de voeten de grond raken. Waar ligt het zwaartepunt? Stel je nu voor dat er wortels uit je voeten in de grond groeien. Verleg de aandacht naar je linkerbeen. Voel de lijn die er loopt van je kruin, door je lichaam heen naar de linkervoet. Breng het gewicht op je linkerbeen. Til je rechterbeen op en plaats de voet zo hoog mogelijk tegen het rechterdijbeen. De voet duwt tegen het been, en het bovenbeen tegen de voet. Breng de armen omhoog langs de oren, de handpalmen wijzen naar elkaar. Je blik rust op een punt recht voor je. Houdt het bekken recht, iets gekanteld, onder je. Tenen zijn gespreid op de grond. Wissel dan, en doe de andere kant volgens dezelfde opbouw. Yoga versterkt de samenwerking tussen de hersenhelften.
Aandachtspunten
1. Richt je tijdens of na de yoga op je lichaam en onderzoek of je rechterkant langer, ruimer, of juist vaster en korter dan de linkerkant voelt, en andersom. Wat is het verschil tussen links en rechts? Alleen al het ervaren en opmerken geeft een gevoel van heelheid.
2. In ons dagelijks leven belasten we het lichaam niet evenredig. Door computer en telefoongebruik staat onze rechterschouder vaak een stuk hoger, en zijn de spieren korter. Als je altijd je gewicht meer op je rechterbeen brengt en daardoor bekken-en rugklachten hebt, kun je dit steeds bewust aanpassen en kan dit tot verbetering leiden. Hou je tandenborstel eens met je linkerhand vast. En draag die zware tas eens links (als je rechtshandig bent). Ook je telefoon kun je vaker links vasthouden.
3. Adem altijd door de neus. De luchtstroom wordt zo gefilterd en verwarmd en stimuleert de hersenen.
4. Wandelen is de perfecte manier de hersenhelften rust en balans te geven door het regelmatige ritme van de stappen, links en rechts, en je voeten op de aarde.
Kortom, door ons bewust te zijn van de linker- en rechterkant van ons lichaam en de werking van de hersenen, kunnen we een gevoel van heelheid gaan ontwikkelen en meer balans in ons leven ervaren. Door yoga verbeteren we de werking van de hersenhelften en hun samenwerking.
Saskia Onck
Meer weten? Neem nu een abonnement op de yogakrant: www.yogakrant.nl/abonnementen
Ook hier vind je meer info over de werking van de hersenen.
